Aurrezkiaren etorkizuna Europan: zer da izen-emate automatikoa?

Erretirorako aurrezkia eraldaketa-prozesu batean murgilduta dago Europa osoan. Europako Batzordeak izen-emate automatikoa ezartzeko egindako proposamenarekin, helburua argia da: inor ez dadila iritsi erretirora finantza-koltxoi osagarririk gabe. GEROAn nazioarteko joera honek nola funtzionatzen duen eta kudeaketa profesional bat funtsezkoa dela aurrezki hori etorkizuneko prestazio sendo bihurtzeko azaltzen dizugu.

Erretiroa denok zerumugan ikusten dugun etapa bat da, baina askotan finantza-produktuen konplexutasunak edo, besterik gabe, erabakiak atzeratzeak aurrezten hasteko unea geroratzea dakar.

Horretaz jabetuta, Europako Batzordeak estatu kideei gomendatu die pentsio-produktu osagarrietan izen-emate automatikoa (auto-enrolment) ezartzea. Ekimena mundu mailako errealitate bati erantzuteko sortu da: gaur egun, EBko langileen % 20k baino ez du enplegu-pentsio plan bat, eta Europako erakundeek zifra hori igo nahi dute erretiratu ondoko ongizatearen jasangarritasuna bermatzeko.

Zer da izen-emate automatikoa eta zergatik funtzionatzen du?

Izen-emate automatikoa portaeraren psikologia erabiltzen duen estrategia bat da aurrezkia sustatzeko. Bere funtzionamendua sinplea bezain eraginkorra da:

• Lehenetsitako izen-ematea: langileak alta eskatu beharrean, automatikoki ematen zaio izena lanpostu batean hasten denean.
• Unibertsaltasuna: sistemak langile guztien estaldura bermatzen du beti, zerbitzua ematen duten enpresa edozein dela ere.
• Inertzia gainditzea: gizakiok egoera lehenetsia mantentzeko dugun joera aprobetxatzen du; horrela, milioika pertsonak aurrezten hasten dira berehala erabaki konplexuak hartu beharrik gabe.

Erresuma Batua bezalako herrialdeek frogatu dute eredu honen arrakasta, hamarkada batean 130.000 milioi euro baino gehiago metatuz inbertitu daitezkeen aurrezkietan. Irlanda, Polonia eta Italia ere urrats sendoak ematen ari dira norabide horretan, euren merkatuetara egokitutako sistemekin.

Atxikimendu-eredu desberdinak Europan

Ez dago eredu bakar bat, herrialde bakoitzak bere lan- eta lege-errealitatera egokitzen baitu sistema:

• Erresuma Batua: NEST sistema erabiltzen du 2012tik, 22 urtetik erretiro-adinera bitarteko eta 10.000 liberatik gorako diru-sarrerak dituzten langileak babestuz.
• Irlanda: "MyFuture-Fund" eskema jarri du martxan berriki, 23 eta 60 urte bitarteko eta gutxienez 20.000 euroko diru-sarrerak dituzten langileentzat.
• Italia: 2026ko uztailean ezarriko du sektore pribatuko langile berrientzako atxikimendu automatikoa, zerbitzu-amaierako onuren sistemaren bidez (TFR).
• Polonia: Langileen Kapital Planak (PPK) ditu, 18 eta 54 urte bitarteko langileentzat derrigorrezkoak direnak.

Zorroztasuna kudeaketan eta efizientzia

Nazioarteko esperientziak erakusten du sistema hauen arrakasta ez dakarrela plan batean izena emanda egoteak soilik, kudeaketaren kalitateak baizik. Aurrezkia benetan eraginkorra izan dadin, funtsezkoa da printzipio hauek betetzen dituen egitura profesional bat izatea:

• Gastuak optimizatzea: Kudeaketa-kostu txikiak mantentzea erabakigarria da bazkidearen epe luzerako azken errentagarritasunean.
• Erosteko ahalmenari eustea: Kapitala bermatzea ez da nahikoa; kudeaketa aditua funtsezkoa da inflazioaren aurrean zure aurrezkiak atzean geratu ez daitezen.
• Egokitzeko gaitasuna: Pertsona bakoitzak egoera ekonomiko berezia du. Horregatik, sistemek lan-errealitate berriak integratzeko gai izan behar dute, besteren konturako langileek zein autonomoek aurrezteko mekanismo eraginkorrak izan ditzaten.

Izen-emate automatikoko ereduak hartzeak gizarte-aurreikuspeneko sistemek pertsonen segurtasunerako duten garrantzia indartzen du. GEROAn, eskakizun-estandar gorenekin egiten dugu lan, gure bazkideen ekarpenak ahalik eta errendimendu onena izan dezaten. Gure eginkizuna zerbitzu fidagarri eta gardena eskaintzea da, erretiroaren unean pertsonen bizi-kalitatea kaltetuko ez dela bermatzeko.