Zer gertatzen da zure kotizazioekin hainbat herrialdetan lan egin baduzu?

Lan-bizitzan zehar hainbat herrialdetan lan egitea gero eta ohikoagoa da. Lan-arrazoiengatik lekualdatzea, beste herrialde batean lan egiten emandako aldi bat edo hainbat lekutan garatutako lan-ibilbidea zalantza-iturri izan daitezke erretiroa hurbiltzen denean.

Ohikoenetako bat da herrialde bakoitzean egindako kotizazioekin zer gertatzen den jakitea. Itzultzean galdu egiten al dira? Batzen al dira pentsioa kalkulatzeko? Herrialde bakoitzean pentsio bat eskatu behar al da?

Erantzuna lan egin den herrialdeen eta haien artean dauden akordioen araberakoa da. Hala ere, Gizarte Segurantzako sistema desberdinetan kotizatu izanak ez du esan nahi aldi horiek nahitaez baliogabe geratzen direnik.

Kotizazioak kontuan har daitezke, hainbat herrialdetan egin badira ere

Espainiak beste herrialde batzuekin koordinazio-mekanismoak ditu, eta, zenbait kasutan, Gizarte Segurantzako sistema desberdinetan kotizatutako aldiak kontuan hartzea ahalbidetzen dute.

Europar Batasuneko herrialdeen, Europako Esparru Ekonomikoko herrialdeen eta Suitzaren kasuan, koordinazio-arauak daude. Arau horiek aukera ematen dute aseguru-, enplegu- edo bizileku-aldi jakin batzuk batzeko, prestazio bat jasotzeko baldintzak betetzen diren egiaztatzeko beharrezkoa denean.

Esparru horretatik kanpoko zenbait herrialderekin ere Gizarte Segurantzaren aldebiko hitzarmenak ditu Espainiak. Baldintzak hitzarmen bakoitzaren arabera alda daitezke.

Horregatik, ez dago atzerrian lan egin duten pertsona guztientzat balio duen arau bakar bat. Garrantzitsua da kasu bakoitzean zer araudi aplikatzen den jakitea.

Kotizazio guztiak batzen al dira pentsio bakarra kalkulatzeko?

Gizarte Segurantzako sistemen arteko koordinazioak aukera ematen du, zenbait kasutan, hainbat herrialdetan kotizatutako aldiak kontuan hartzeko, pentsioa jasotzeko baldintzak betetzen diren zehazteko.

Hala ere, horrek ez du nahitaez esan nahi kotizazio guztiak Espainiako pentsio bakar batean bihurtzen direnik.

Aurreikusitako baldintzak betetzen direnean, herrialde bakoitzak dagokion prestazioaren zatia aitortu eta ordaindu dezake, bere araudiaren arabera eta egiaztatutako aldiak kontuan hartuta.

Horregatik, hainbat herrialdetan bere lan-ibilbidea garatu duen pertsona batek sistema desberdinetatik datozen prestazioak jaso ditzake.

Adibide erraz bat

Pentsa dezagun pertsona batek 15 urtez Espainian lan egin duela eta beste 10 urtez Gizarte Segurantzaren arloan koordinazio-mekanismo bat duen beste herrialde batean.

Prestazio jakin bat jasotzeko Espainian bakarrik egindako kotizazio-aldia baino luzeagoa egiaztatu beharko balu, beste herrialdean kotizatutako aldiak kontuan har litezke baldintza hori betetzen duen egiaztatzeko, betiere dagokion araudiak ezarritako baldintzen arabera.

Ondoren, sistema bakoitzak bere arauak aplikatuko lituzke dagokion prestazioa zehazteko.

Emaitza, besteak beste, egiaztatutako aldien, egindako kotizazioen eta herrialde bakoitzean aplikatu beharreko arauen araberakoa izango da.

Eta Europar Batasunetik kanpo lan egin badut?

Kasu horietan, bereziki garrantzitsua da egiaztatzea ea Espainiak Gizarte Segurantzaren aldebiko hitzarmenik duen dagokion herrialdearekin.

Hitzarmen horiek Gizarte Segurantzako zenbait eskubide koordinatzeko baldintzak ezartzen dituzte, eta honako hauek jaso ditzakete, besteak beste: kotizatutako aldiak aitortzea, prestazioak eskuratzea edo horiek eskatzeko prozedura.

Ez badago aplikatu beharreko hitzarmenik, egoera bestelakoa izan daiteke, eta herrialde bakoitzeko arauak aztertu beharko dira.

Horregatik, erretiroa planifikatu aurretik, komeni da lan egin den herrialde guztiak identifikatzea eta Espainiarekin zer koordinazio-mekanismo dauden egiaztatzea.

Non eskatu behar da pentsioa?

Prozedura ere aldatu egin daiteke, parte hartzen duten herrialdeen eta erretiroa eskatzeko unean pertsona non bizi den kontuan hartuta.

Hainbat herrialdetan lan egin denean eta haien sistemak koordinatuta daudenean, prestazioak izapidetzeko prozedura espezifikoak daude. Zenbait kasutan, bizileku-herrialdeko erakunde eskudunari egindako eskaerak tartean dauden gainerako herrialdeetako erakundeekin harremanetan jartzeko prozesua ere abiaraz dezake.

Kudeaketak denbora eska dezake, batez ere sistema desberdinetan egindako kotizazio-aldiei buruzko informazioa bildu behar denean.

Horregatik, lan-bizitzan zehar atzerrian lan egin bada, informazio hori behar besteko aurrerapenarekin berrikusten hastea komeni da.

Lan-ibilbideari buruzko dokumentazioa gordetzea komeni da

Lan-ibilbidea hainbat herrialdetan garatu bada, egindako lanaldiei eta kotizazioei buruzko dokumentazioa izateak geroko izapideak erraztu ditzake.

Lan-kontratuak, enpresen ziurtagiriak, afiliazio-dokumentuak edo Gizarte Segurantzako erakundeek emandako informazioa erabilgarriak izan daitezke lan-ibilbidea egiaztatzeko, beharrezkoa denean.

Halaber, komeni da dagozkion erakundeetan eskuragarri dagoen informazioa aldizka berrikustea eta lan-aldiak behar bezala erregistratuta daudela egiaztatzea.

Nazioarteko lan-ibilbidea duen erretiroa planifikatzea

Hainbat herrialdetan lan egin izanak erretiroaren plangintza zertxobait konplexuagoa egin dezake, baina badira Gizarte Segurantzako sistema desberdinak koordinatzeko aukera ematen duten mekanismoak ere.

Garrantzitsuena ez da erretiroa hartzeko unera arte itxarotea egoera berrikusten hasteko. Lan egin den herrialdeak identifikatzeak, kotizatutako aldiak ezagutzeak eta zer akordio edo arau aplikatzen diren egiaztatzeak etorkizuneko diru-sarrerei buruzko ikuspegi argiagoa izaten laguntzen du.

Pentsio publikoa kontuan hartu beharreko elementuetako bat izango da, aurrezkiarekin eta egon daitezkeen gizarte-aurreikuspen osagarriko beste sistema batzuekin batera.

GEROAn uste dugu Gizarte Segurantzak nola funtzionatzen duen ezagutzea ere plangintza on baten parte dela. Lan-ibilbidea hainbat herrialdetatik igaro bada, kotizazioak eta sortutako eskubideak garaiz berrikusteak erretiroari informazio eta ikuspegi handiagoarekin aurre egiten lagun dezake.