Babes juridikoa erretiroan: ezagutu beharreko agiriak

Erretiroaz pentsatzen dugunean, aurrezkian, pentsioan edo plangintza ekonomikoan jartzen dugu arreta gehienetan. Hala ere, bada horiek bezain garrantzitsua den beste alderdi bat, sarritan gerorako uzten dena: babes juridikoa eta etorkizuneko erabakien antolaketa.

Urteek aurrera egin ahala, norberak zenbait gai kudeatzea zaildu dezaketen osasun- edo egoera pertsonalak sor daitezke. Horregatik, gero eta pertsona gehiagok erabakitzen dute aldez aurretik zenbait agiri juridiko prestatzea. Agiri horiek norberaren borondatea bermatzen laguntzen dute, eta une zailetan familiak erabakiak hartzea errazten dute.

Urrun dago zerbait negatiboa edo konplexua izatetik; aitzitik, izapide horiek lasaitasuna, autonomia eta aurreikuspena eskaintzen dituzte.

Zergatik da garrantzitsua agiri horiek prestatzea?

Pertsona askok uste dute horrelako erabakiak hartzeko garaia oraindik ez dela iritsi, edo muturreko egoerekin soilik lotzen dituzte. Baina zenbait agiri juridiko aurrez prestatzeak ez du esan nahi arazoak espero direnik; aitzitik, etorkizunari aurrea hartzeko modu bat da.

Informazio hori antolatuta edukitzeak aukera ematen du:

• Erabaki pertsonal batzuk argi eta garbi jasota uzteko;
• Familian sor litezkeen zalantzak edo gatazkak saihesteko;E
• Etorkizuneko izapideak errazteko;
• Gai garrantzitsuen gaineko kontrolari eusteko;
• Lasaitasun handiagoa izateko, bai norberarentzat bai hurbilekoentzat.

Erretiroa garai egokia izan ohi da alderdi horiek patxadaz eta presarik gabe berrikusteko.

Aurretiazko ahalordea: nor arduratu daitekeen erabakitzea

Aurretiazko ahalordea agiri juridiko bat da, eta haren bidez pertsona batek konfiantzazko beste pertsona bati baimena ematen dio bere izenean jarduteko, etorkizunean bere kabuz egin ezin izango balu.

Besteak beste, honako gai hauek kudeatzeko ahalmena eman dezake:

• Banku-kontuak.
• Ordainketak eta kudeaketa ekonomikoak.
• Administrazio-izapideak.
• Kontratuak edo ondarea.

Agiri hori bertan ezarritako egoeretan baino ez da indarrean jartzen, eta familiak jardun ahal izateko prozedura judizial konplexuagoak hasi behar izatea saihesten du.

Aurretiazko borondateen agiria edo bizi-testamentua

Bizi-testamentuak, aurretiazko borondateen agiria ere deitzen zaionak, aukera ematen du etorkizunean sor daitezkeen egoera mediko jakin batzuetan nola jardutea nahi den idatziz jasotzeko.

Besteak beste, honako alderdi hauei buruzko nahia adieraz daiteke:

• Tratamendu medikoei buruzko lehentasunak.
• Osasun-arretari lotutako zaintzak.
• Esku-hartze zehatzak.
• Gaitasunik ezaren egoerak.
• Osasun-arloan erabakiak hartzeko ordezkari baten izendapena.

Agiri horri esker, pertsona baten erabakiak errespetatu ahal izango dira, nahiz eta une jakin batean ezin izan bere borondatea zuzenean adierazi.

Gainera, familiari egoera zailak saihesten lagun diezaioke; izan ere, askotan erabaki konplexuak hartu behar izaten dituzte pazientearen benetako nahia zein zen jakin gabe.

Batzuetan nahastu egiten badira ere, prebentziozko ahalordeak eta aurretiazko borondateen agiriak helburu desberdinak dituzte.

• Prebentziozko ahalordeak alderdi ekonomikoak, administratiboak edo ondarezkoak ditu ardatz.
• Bizi-testamentuak, berriz, osasunarekin eta erabaki pertsonalekin lotutako gaiak jasotzen ditu batez ere.

Bi tresnak elkarren osagarri izan daitezke, eta etorkizunaren plangintza zabalago baten parte bihurtu.

Testamentua: lasaitasuna ematen duen beste tresna bat

Aipatutako agiriez gain, komeni da ohiko testamentua ere berrikusi eta eguneratuta edukitzea.

Testamentua egunean izateak laguntzen du:

• Oinordetza-izapideak errazten.
• Familiako gatazkak saihesten.
• Ondareari buruzko erabaki jakin batzuk argi uzten.
• Etorkizuneko ziurgabetasuna murrizten.

Pertsona askok urte luzez atzeratzen dute urrats hori, geroago egiteko denbora izango dutela pentsatuta. Hala ere, izapide erraza da, eta lasaitasun handia ematen du.

Ohiko akatsak izapide horiek egitean

Arrazoi jakin batzuk direla eta, pertsona askok ez dute dokumentazio hori prestatzen:

• Oraindik goizegi dela pentsatzea.
• Izapide oso konplexuak direla sinestea.
• Gaixotasunarekin edo mendekotasunarekin soilik lotzea.
• Nondik hasi ez jakitea.
• Familiak zer egin jakingo duela pentsatzea.

Hala ere, hain zuzen ere une zailenetan izaten da lagungarriena gai horiek aldez aurretik antolatuta edukitzea.

Familiarekin hitz egitea ere garrantzitsua da
Agiriak prestatzeaz gain, komeni da erabaki horien berri gertuko pertsonei ematea eta honako hauek azaltzea:

• Zer agiri prestatu diren.
• Zer erabaki hartu diren.
• Non gordeta dauden.
• Nor izango den erreferentziazko pertsona.

Horrek nahasmenak saihesten laguntzen du, eta beharrezkoa izanez gero, dena lasaitasun handiagoz kudeatzea errazten du.

Planifikatzea babestea ere bada

Erretiroa lasaitasun eta segurtasun handiagoz gozatzeko garaia da. Aurrezkia edo etorkizuneko egoera ekonomikoa planifikatzen diren bezala, une egokia izan daiteke zenbait alderdi juridiko eta pertsonal ere antolatzeko.

Erabaki horiek hartzeak ez du esan nahi askatasuna galtzea; aitzitik, askatasun hori aldez aurretik, argitasunez eta autonomiaz baliatzea da.

GEROAn, uste dugu aurreikuspena aurrezki ekonomikotik harago doala. Izan ere, etorkizuna planifikatzeak norberaren borondatea babestea, familiaren erabakiak erraztea eta bizitzako etapa bakoitzari lasaitasun eta konfiantza handiagoz aurre egitea ere badakar.