Nola saihestu iruzur finantzarioa erretiroan

Erretiroa urte luzez egindako lanaren eta ahaleginaren ondorioz eraikitako ondareaz gozatzen hasteko garaia da. Horregatik, metatutako aurrezkia babestea lehentasun bihurtzen da.

Azken urteotan nabarmen ugaritu dira partikularrei zuzendutako finantza-iruzurrak, eta erabiltzen dituzten metodoak gero eta sofistikatuagoak dira. Jada ez dira posta elektronikoko mezu susmagarrietara mugatzen: telefono-deien, testu-mezuen, sare sozialen edo konfiantzazko erakundeetako ordezkari direla ematen duten pertsonen bidez ere irits daitezke.

Babesik onena ez da dauden iruzur guztiak ezagutzea, baizik eta erabaki bat hartu aurretik arrisku-egoerak antzematen lagunduko duten ohitura batzuk hartzea.

Ez fidatu erakargarriegiak diren promesez

Iruzurgileek gehien erabiltzen duten baliabideetako bat ohikoak baino askoz errentagarritasun handiagoa duten inbertsioak eskaintzea da, edo produktu bat berriz errepikatuko ez den aukera paregabe gisa aurkeztea.

Aurrezkiari etekin ona atera nahi izatea guztiz normala bada ere, komeni da gogoratzea inbertsio orok baduela arrisku-mailaren bat. Norbaitek galerarik gabe etekin handiak agintzen baditu edo emaitza bermatuak ziurtatzen baditu, zuhurrak izatea eta arreta berezia jartzea komeni da.

Dirua inbertitzeko konpromisoa hartu aurretik, eskaini minutu batzuk zure buruari galdera erraz batzuk egiteko: benetan ulertzen al dut nola funtzionatzen duen inbertsio honek? Nor dago proposamen honen atzean? Erabakia hartzeko behar dudan informazio guztia ba al daukat?

Ez dago presaka edo zertan datzan ondo ulertu gabe hartu behar den inbertsiorik. Proposamen bat hitz errazekin azaltzea zaila bada, seguruenik komeni da denbora gehiago ematea hura aztertzeari, edozein urrats eman aurretik.

Konfiantza iruzurraren parte denean

Finantza-iruzurrak ez dira beti modu oldarkorrean aurkezten. Askotan, elkarrizketa atsegin batekin, itxuraz interesik gabeko gomendio batekin edo ezaguna den erakunde baten izenean ari dela dioen norbaitekin hasten dira.

Iruzurgileek denbora ematen dute askotan konfiantza sortzen, informazio pertsonala eskatu edo inbertsio bat proposatu aurretik. Horregatik, garrantzitsua da gogoratzea konfiantza egiaztatu daitekeen informazioan oinarritu behar dela, eta ez soilik lehen inpresio onean edo hurbileko tratuan.

Datu pertsonalak eman edo erabaki ekonomiko bat hartu aurretik, beti komeni da egiaztatzea benetan nor den aurrean dugun pertsona edo erakundea.

Ez hartu erabakirik presiopean

Bizitza osoan metatutako aurrezkiez ari garenean, ez dago minutu gutxitan hartu beharreko erabakirik. Inbertsioek, erakundea aldatzeak edo finantza-produktu garrantzitsuak kontratatzeak hausnarketarako denbora merezi dute.

Ohikoa da banku-kontuan ustezko arazo baten berri ematen duten deiak edo mezuak jasotzea. Bertan berehala jarduteko eskatzen da, iruzur bat edo txartelaren blokeoa saihesteko aitzakiarekin. Premiazko egoera horrek pertsona askok erreakzionatzea eragiten du, komunikazioa benetakoa den egiaztatu gabe.

Halako mezuak ere oso ohikoak dira: “eskaintza gaur amaitzen da”, “ordu gutxi batzuk baino ez dira geratzen” edo “eragiketa oraintxe bertan baieztatu behar da”. Helburua argia da: pertsonak hausnartzeko, informazioa bilatzeko edo konfiantzazko norbaitekin kontsultatzeko denborarik ez izatea.

Erabaki batek urte luzez metatutako aurrezkiei eragiten badie, merezi du behar den denbora eskaintzea. Proposamen bat benetan serioa bada, biharamunean ere hala izango da. Ordu batzuk edo egun batzuk hartzea proposamena lasaitasunez aztertzeko funtsezkoa izan daiteke erabaki egoki baten eta gero zuzentzea zaila izango den egoera baten artean.

Egiaztatu beti nork egiten duen proposamena

Ez da nahikoa norbait finantza-erakunde baten edo enpresa ezagun baten ordezkari gisa aurkeztea. Datu pertsonalak eman edo edozein eragiketa egin aurretik, komeni da beste aldean dagoena benetan dioena den egiaztatzea.

Harremana telefonoz, posta elektronikoz edo mezularitza-aplikazioen bidez egiten bada, gomendagarriena erakundearen kanal ofizialak erabiltzea da informazioa egiaztatzeko. Era berean, komeni da ustekabean jasotako estekekin mesfidati izatea, datu pertsonalak edo bankuko datuak sartzeko eskatzen badute.

Babestu datu pertsonalak eta bankuko datuak

Finantza-informazioak balio handia du eta, horregatik, zibergaizkileen helburu nagusietako bat da.

Online bankarako sarbide-gakoak, telefono mugikorrera iristen diren egiaztapen-kodeak edo banku-txartel baten datu guztiak ez lirateke inoiz hirugarrenekin partekatu behar, nahiz eta horiek bankuaren edo administrazio publiko baten izenean ari direla esan.

Era berean, komeni da online bankan sartzeko erabiltzen diren pasahitzak aldian-aldian berrikustea eta, ahal den guztietan, bi urratseko egiaztapen-sistemak aktibatzea, segurtasun-geruza gehigarri bat eskaintzen baitute.

Zalantzarik izanez gero, seguruena deia amaitzea edo mezuari ez erantzutea da, eta erakundearekin zuzenean harremanetan jartzea, haren ohiko bideen bidez.

Bigarren iritzi batek arazo asko saihestu ditzake

Batzuetan, aukera baten aurrean sortzen den ilusioak edo unean bertan sentitzen den presioak zaildu egin dezakete egoera modu objektiboan baloratzea. Horregatik, erabaki garrantzitsu bat senide batekin, konfiantzazko pertsona batekin edo profesional batekin partekatzeak beste ikuspegi bat eman dezake, eta ordura arte oharkabean igaro diren alderdiak antzematen lagundu.

Bizitza osoko aurrezkiak jokoan daudenean, bigarren iritzi bat eskatzea ez da inoiz soberan.

Kontuak aldian-aldian berrikusi, arazoak garaiz antzemateko

Bankuko mugimenduak ohikotasunez kontrolatzeak aukera ematen du ezagutzen ez diren karguak edo transferentziak berehala identifikatzeko.

Eragiketa susmagarri bat lehen orduetan antzemanez gero, errazagoa da txartelak blokeatzea, ahal denean transferentziak bertan behera uztea edo finantza-erakundeari lehenbailehen abisatzea.

Finantza-erakunde askok SMS bidez edo mugikorreko aplikazioaren bidez jakinarazpen-sistemak eskaintzen dituzte eragiketa bat egiten den bakoitzean. Jakinarazpen horiek aktibatzeak edozein gorabehera hasieratik bertatik antzematea errazten du, eta behar izanez gero azkar jarduteko aukera ematen du.

Era berean, bankuko laburpenak aldian-aldian berrikusteak egindako eragiketa guztiak zuzenak direla egiaztatzen laguntzen du.

Informazioa da prebentziorako tresnarik onena

Iruzur egiteko moduak etengabe aldatzen eta garatzen dira. Delitugileek beren estrategiak egokitzen dituzte, eta teknologia berriak baliatzen dituzte iruzurrak gero eta sinesgarriagoak izan daitezen.

Horregatik, ohikoenak diren iruzurrak eta erakunde espezializatuek emandako gomendioak ezagutzeko denbora pixka bat hartzeak lagundu dezake egoera susmagarriak arazo bihurtu aurretik antzematen.

Informazioa, zuhurtziarekin eta zentzu kritikoarekin batera, aurrezkia babesteko tresnarik onena izaten jarraitzen du.

Aurrezkia babestea plangintza on baten parte da

Erretiroa prestatzea ez da lan-bizitzan zehar aurreztea bakarrik. Ondare hori gozatzeko unea iristen denean hura babesten lagunduko duten ohiturak hartzea ere bada.

GEROAn uste dugu finantza-plangintza ona ez dela erretiroa iristean amaitzen. Urteetako ahaleginarekin eraikitako ondarea babestea ere badakar. Zuhurtziaz jokatzea, informazioa kontrastatzea eta erabaki bakoitza egiaztatzeko minutu batzuk hartzea keinu txikiak dira, arazoak prebenitzen laguntzen dutenak eta bizitzako etapa berri honetaz merezi duen lasaitasunez gozatzeko aukera ematen dutenak.