Seme-alabak eta bilobak finantzetan heztea, esperientziatik abiatuta

Familian diruaz hitz egitea ez da beti erraza izan. Urte luzez, isilunez eta tabuz inguratutako gaia izan baita. Hala ere, gaur egun badakigu finantza-hezkuntza ez dela produktu konplexuetatik hasten, baizik eta eguneroko ohituretatik, balioetatik eta hartzen ditugun erabakietatik. Eta ikasketa horretan, adineko pertsonek funtsezko zeregina dute: belaunaldien arteko esperientziaren transmisioa.

Hainbat etapa ekonomiko bizi izan dituztenek —oparotasunekoak zein zailtasunekoak— badakite dirua kudeatzea ez dela soilik gastatzea edo aurreztea, baizik eta etorkizunari begira irizpidez erabakitzea. Esperientzia hori seme-alabekin eta bilobekin partekatzeak balio handia du belaunaldien arteko loturak sendotzeko eta hezteko.

Zergatik da garrantzitsua finantza-hezkuntza txiki-txikitatik?

Finantza-ohiturak oso goiz sortzen dira. Dirua baloratzen, gastuak lehenesten edo aurrezten ikasteko moduak eragin zuzena du etorkizuneko ongizatean. Kontua ez da haurrak eta gazteak finantzetan aditu bihurtzea, baizik eta askoz garrantzitsuagoa den zerbait irakastea: erabakiak hartzen ikastea.

Pentsatu gabe gastatzearen eta zentzuz erabakitzearen arteko aldea ulertzea, dena berehalakoa ez dela barneratzea eta ahalegin iraunkorrak fruituak ematen dituela deskubritzea bizitza osorako ikasgaiak dira. Prozesu horretan, adineko pertsonen esperientziak ikuspegi paregabea eskaintzen du, benetako gertaeretan oinarritua, eta ez soilik teorian.

Adinekoen zeregina, erreferente gisa

Aitona-amonak —erretiratuak zein jardunean daudenak— erreferentzia naturalak dira familian. Esperientziaren bidez ikasi dute zer den aurreztea, planifikatzea, epe laburreko plazerrei uko egitea edo aldaketa ekonomikoetara egokitzea.

Haien balio hezitzailea ez dago kontzeptu finantzario konplexuak azaltzean, baizik eta honako hauetan:

• Adibidearekin erakustea nola hartzen diren erabaki arduratsuak.
• Zuhurtasuna, aurreikuspena eta kontsumo kontzientea bezalako balioak transmititzea.
• Esperientziatik jaiotako ikaskuntzak partekatzea, akatsak barne.

Askotan, elkarrizketa zintzo batek edo pasadizo pertsonal batek edozein eskuliburuk baino gehiago irakasten du.

Finantzetan hezteko belaunaldien arteko jarduerak

Finantza-hezkuntza modu naturalean integra daiteke familiaren egunerokoan. Hona hemen ideia erraz batzuk:

• Jolasak eta dinamikak: baliabideen kudeaketarekin, aurreztearekin edo erabakiak hartzearekin lotutako mahai-jokoek modu ludikoan ikasteko aukera ematen dute.
• Ospakizunetarako aurrekontuak: Urtebetetze bat edo bazkari berezi bat antolatzea (aurrekontu itxi batekin) modu bikaina da lehentasunak ezartzen eta gastuak doitzen ikasteko.
• Erosketa kontzienteak: erosketetara elkarrekin joateak eta prezioak, kalitateak edo benetako beharrak konparatzeak kontsumo arduratsuaz hitz egiteko aukera ematen du.
• Familia-proiektu txikiak: helburu komun bat lortzeko aurrezteak (txango bat, adibidez) ahalegin partekatuaren eta plangintzaren garrantzia erakusten du.

Hezten duten elkarrizketak

Jarduerez gain, diruaz naturaltasunez hitz egitea da hezkuntza-tresna indartsuenetako bat. Iraganeko erabakiak partekatzeak —zergatik aukeratu zen aurreztea, inbertitzea edo gastu bat atzeratzea— gai horiek normalizatzen laguntzen du.

Akatsez ere hitz egiteak (dramatizatu gabe) erakusten du huts egitea ikaskuntzaren parte dela. Aurrezkia, aurreikuspena, ahalegina edo epe luzeko plangintza hobeto ulertzen dira benetako esperientziekin lotzen direnean.

Gaur heztea, etorkizunean pentsatuz

Belaunaldien arteko finantza-hezkuntzak lotura zuzena du GEROAren filosofiarekin: ahalegin txiki baina iraunkorrek etorkizunean erabaki handiak hartzeko aukera ematen dute. Epe luzera pentsatzea, aurrea hartzea eta erantzukizunak partekatzea etxean ikasten diren balioak dira, eta ereduen bidez sendotzen dira.

Ikaskuntza horiek transmititzeak, diruarekin harreman osasungarriagoa izaten laguntzeaz gain, etorkizuneko belaunaldientzat erretiro lasaiago eta kontzienteagoa eraikitzen ere laguntzen du.