Zaintzea planifikatzea ere bada: eskubideak eta laguntzak familia zaintzen dutenentzat

Senide bat zaintzea, pertsona askorentzat, aldez aurretik jakinarazi gabe iristen den errealitatea da. Zahartzeagatik, gaixotasunagatik edo mendekotasunagatik, rol hori hartzeak erantzukizun emozional, fisiko eta ekonomiko handia eskatzen du.

Hala ere, garrantzitsua da funtsezko zerbait gogoratzea: zaintzea ez da bakardadean aurre egin beharreko lana. Hain zuzen ere, zaintzaileei laguntzeko eta zama hori arintzeko diseinatutako eskubideak, laguntzak eta baliabideak daude.

Horiek garaiz ezagutzeak alde handia markatu dezake.

Gero eta presenteago dagoen errealitatea

Urte gehiago bizi gara, eta hori albiste ona da. Baina, era berean, esan nahi du gero eta pertsona gehiagok beharko dituztela zainketak bizitzako uneren batean.

Errealitate horren atzean milaka pertsona daude —haietako asko langileak edo jada erretiratuak— senideen zaintza beren gain hartzen dutenak. Lan horrek, oso baliotsua izan arren, honako hauek sor ditzake:

• Gainkarga emozionala
• Neke fisikoa
• Familia-ekonomian duen eragina
• Bizitza pertsonala eta lana bateratzeko zailtasunak

Horregatik, laguntza eskatzea zilegi ez ezik beharrezkoa ere badela ulertzea da lehen urratsa.

Zer laguntza daude zaintzaileentzat?

Sistema publikoak hainbat laguntza-mota jasotzen ditu. Autonomia-erkidegoaren arabera alda daitezkeen arren, hauek dira nagusiak:

1. Mendekotasunagatiko prestazio ekonomikoak. Mendekotasun-egoeran dauden pertsonentzako laguntzak, zainketen kostuari laguntzeko.
2. Etxez etxeko laguntza-zerbitzuak. Oinarrizko zereginetan laguntzera (higienea, elikadura edo konpainia) joaten diren profesionalak.
3. Eguneko zentroak. Mendekotasuna duen pertsonak arreta jasotzen du egunez, eta, horri esker, zaintzaileak denbora pertsonala edo lan-denbora izan dezake.
4. Familiak atseden hartzeko baliabideak. Zaintzaileei atseden hartzeko edo beste ardura batzuei erantzuteko aukera ematen dieten aldi baterako programak.
5. Familia-inguruko zaintzagatiko prestazioak. Zenbait kasutan, ekonomikoki aitortzen da senide batek egindako zaintza.
   Lan-arloko neurriak. Aukera horiei esker, lan-bizitza zainketa-beharretara egokitu daiteke, baina garrantzitsua da horrek duen eragin ekonomikoa baloratzea.
   a) Lanaldi murrizketa
   b) Familiartekoak zaintzeko eszedentziak
6. Zaintzaileen kotizazioa. Kasu jakin batzuetan, zaintzaile ez-profesionalek Gizarte Segurantzako kotizazioei euts diezaiekete.

Erabaki aurretik, gakoa da bateragarritasunak ulertzea

Laguntza guztiak ez dira bateragarriak elkarren artean, eta erabaki batzuek ondorioak izan ditzakete epe luzera. Erabakiak hartu aurretik ongi informatzeak lagundu egiten du ezustekoak saihesten eta oreka ekonomikoa babesten. Kontuan hartu beharrekoak:

• Pentsio bat familiaren zaintzarekin konbina daitekeen
• Zer laguntza ekonomiko diren bateragarriak zerbitzu profesionalekin
• Prestazio jakin batzuen zerga-eragina
• Nola eragiten dion lanaldi-murrizketak etorkizuneko pentsioari

Nondik hasi? Oinarrizko izapideak

Laguntza horiek lortzeko, urrats nagusi hauek egin behar dira:

1. Mendekotasunaren balorazioa eskatzea. Baliabide gehienak eskuratzeko abiapuntua da.
2. Mediku-agiriak biltzea. Osasun-egoera egiaztatzen duten txostenak.
3. Udaleko gizarte-zerbitzuekin harremanetan jartzea. Orientatzeko eta laguntzeko gune nagusia dira.
4. Espedientearen jarraipena egitea. Epeak aldatu egin daitezke, beraz, komeni da prozesuaren zain egotea.

Udaletxera edo erreferentziazko gizarte zerbitzuetara jotzea izaten da segurtasunez hasteko modurik onena.

Zaintzak ere planifikazio ekonomikoa behar du

Zaintzeak ez dakar denbora eta dedikazioa soilik: kostuak ere badakartza.

Kontuan hartu beharreko alderdi batzuk:

• Gastu zuzenak (etxea egokitzea, laguntza profesionala, garraioa)
• Diru-sarrerak murrizteko aukera
• Etorkizuneko kotizazioan izango duen eragina

Hemen hartzen du garrantzi berezia aurreikuspenak. Aurrea hartuz gero, lasaiago eta erabaki-tarte handiagoarekin egin dakieke aurre egoera horiei.

Laguntzarekin zaintzea hobeto zaintzea da

Beste pertsona batzuk zaintzea da ekintzarik baliotsuenetako bat. Baina baliabideak, informazioa eta plangintza ere behar ditu. Eskubideak ezagutzeak, eskura dauden laguntzak eskuratzeak eta etorkizuneko beharrei aurrea hartzeak, zainketak jasotzen dituenaren bizi-kalitatea hobetzeaz gain, zaintza horiek ematen dituenarena ere hobetzen du.

Zaintzea ere norbere burua zaintzea baita. Eta planifikatzea da hori egiteko modu bat.